Al een tijdje denk ik na over AI binnen bedrijven als een ‘zelfrijdende auto’. Waarbij het idee is dat wij mensen de bestemming invoeren, en de auto zelf gaat rijden.
Alleen alles wat je niet meer zelf doet, verleer je na een tijdje ook. Kunnen we straks nog zelf sturen?
Bij een auto vind ik dat prima. Ik kan ook geen paard mennen en daar heb ik nog geen dag last van gehad. Maar bij nadenken ligt het anders, want dat is zo’n beetje het enige wat ik heb 😅. (En de signalen lijken al de verkeerde kant op te wijzen; mensen lijken dommer te worden als ze hun denkwerk uitbesteden).
Dus gebruik ik sinds kort één vraag om te bepalen wat ik weggeef aan m’n Claude:
Als ik hier de beste van Nederland in word, merkt iemand het dan?
Bij het invullen van een tabel in PowerPoint merkt niemand het. Je kunt de absolute wereldtop zijn in tabellen uitlijnen en je klant ziet precies hetzelfde als bij een tabel die er gewoon netjes uitziet.
Echter, bij de keuze wélke cijfers in die tabel staan merkt iedereen het.
Het eerste is rijwerk. Het tweede is de bestemming.
AI kan je het antwoord geven, maar niet het begrip erachter.
Schrijven is uitvoerend werk, en toch ontstaat mijn gedachte pas terwijl ik zit te formuleren. Ik weet vaak pas wat ik ergens van vind als de alinea er staat. Wie dat weggeeft, geeft het denken weg, ook al voelde het als typewerk.
De vraag is dus niet of iets denken of doen is. De vraag is of er begrip ontstaat terwijl je het doet, of dat je alleen iets van links naar rechts verplaatst.
Er is een uitspraak over tweede breinen die ik mooi vind: your brain is for having ideas, not for holding them. Je hoofd is er om op ideeën te komen, niet om ze te bewaren.
We moeten dus zorgen dat je wel je brein blijft trainen om die ideeën te laten krijgen. En moeten dus uitkijken dat teveel automatiseren zorgt voor een probleem.
Twee taken, twee antwoorden
Ik zag laatst iemand nog met de hand in PowerPoint zitten schuiven. Slides uitlijnen, kleuren goedzetten, voor de derde keer een tekstvak verplaatsen. Een deck is onder de motorkap gewoon opmaak, net als een webpagina. Daar verdwijnt geen enkel inzicht als je het automatiseert met AI. Weggeven dus.
Tegelijk zie ik iedereen een nieuwe hobby ontdekken: kant-en-klare AI-skills installeren die iemand anders heeft gemaakt. Populaire lijstjes, twintig stuks in één keer. En dan werkt je AI ineens slechter dan daarvoor.
Dat is precies de andere kant. Zo’n lijstje slaat het deel over waar het om draait: uitzoeken welke stap in jóuw week altijd misgaat, en welke toon jullie aanhouden. Dat uitzoekwerk voelt als administratie en is in werkelijkheid het denkwerk. Niet automatiseren.
Wat er gebeurt als een team het zelf doet
Bij een klant waar ik maandelijks kom, bouwt het team de skills inmiddels zelf. Een ochtendbriefing die om half acht klaarstaat, mailtriage twee keer per dag, orders die vanzelf in het boekhoudpakket landen. Er draaien nu negen dingen die wekelijks tijd besparen. Vier liepen al toen we in mei begonnen, vijf zijn er sindsdien bij gekomen en die heb ik geen van alle gebouwd.
En dan de eerlijke kant, want anders wordt dit een succesverhaal en dat is het niet. Mijn rol verschuift naar het harnas eromheen: één gedeelde omgeving, gemeenschappelijke context, afspraken over wie wat nakijkt. Daarvan staan vier mijlpalen op de lijst en nul gehaald. Het team rijdt dus prima, maar iedereen rijdt in zijn eigen auto met zijn eigen kaart 😅.
Tijd om daar verandering in te brengen 😉. Precies het snijvlak van waar we het hier over hebben. Welke dingen besteden we uit, en welke moeten we nog zelf doen. Én voor mij belangrijk: hoe bouw je een harnas wat ervoor zorgt dat iedereen zo gaat werken?
Wat is het equivalent van een zelfrijdende auto voor bedrijven?
Ik denk: ‘autonome bedrijven’. Maar niet eentje waar alleen maar ‘agents’ werken. Ik weet niet of ik daar direct in geloof. Ik geloof er wel in dat wij meer werk kunnen verzetten door AI slim bepaalde saaie taken over te laten nemen. En als je met meerdere mensen in een bedrijf werkt, dan moet er een gemeenschappelijke harnas/mainframe/OS zijn waardoor iedereen dat op dezelfde manier doet.
Mijn uitgangspunt daarbij wordt: stel dat iedereen alleen vanuit Claude (e.d.) kan werken, hoe zou zo’n harnas daar dan perfect bij kunnen ondersteunen?
Individuele AI vs Institutionele AI
Stap 1 is voor iedereen: ga zelf eens kijken hoever je komt in het uitbesteden van je saaie taken met AI. En denk ondertussen na over hoe je dit goed kan inrichten als al je collega’s dit ook zouden doen (welke gedeelde informatie moeten zij ook hebben?)
Succes 😁. En heb je goede ideeën, let me know!